Umre Adım Adım
İhramdan tıraşa kadar umrenin yapılışı
Umre; ihrama girip Kâbe'yi tavaf etmek, Safa ile Merve arasında sa'y yapmak ve tıraş olup ihramdan çıkmaktan ibarettir. Hanefî mezhebine göre ömürde bir defa umre yapmak müekked sünnettir.
1. İhrama hazırlık
Mikata gelmeden önce temizlenir, ihram kıyafetine bürünür ve iki rekât ihram namazı kılarsınız.
Umre yolculuğunda ilk iş, ihrama girmeye hazırlanmaktır. İhram, sair zamanlarda helal olan bazı davranışları niyet ve telbiye ile kendinize yasaklamanız demektir. Bu hazırlık mikat sınırına varmadan önce yapılır.
Hazırlık sırasında şunları yaparsınız:
• Gerekiyorsa saç, sakal, bıyık, tırnak ve koltuk altı ile kasık temizliğini yaparsınız.
• Temizlik maksadıyla boy abdesti alırsınız. Bu mümkün değilse abdest almanız yeterlidir. Âdetli veya lohusa kadınlar da bu guslü yapar.
• Bedeninize güzel koku sürünebilirsiniz; ancak ihram örtüsüne koku sürülmez.
Erkekler; atlet, külot, çorap, elbise ve ayakkabılarını çıkarır. Belden aşağısını örten izar ve omuzları örten rida denilen iki parça örtüye bürünür. Ayağa arkası ve üstü açık terlik giyilir. Ridanın uçlarını bağlamak veya iğneyle tutturmak mekruhtur. Bele kemer bağlamak, çanta taşımak ve şemsiye kullanmak caizdir.
Kadınlar için özel bir ihram kıyafeti yoktur. Kadınlar normal elbiselerini, başörtülerini ve ayakkabılarını çıkarmaz; yalnızca yüzlerini açık tutarlar. Eldiven giyebilirler.
Kerahet vakti değilse ihramın sünneti niyetiyle iki rekât namaz kılarsınız. Birinci rekâtta Fâtiha'dan sonra Kâfirûn, ikinci rekâtta İhlâs suresini okumanız efdaldir. Vaktin farz namazı da bu namazın yerine geçer.
2. Niyet ve telbiye ile ihrama girmek
Umreye niyet edip telbiye getirdiğiniz anda ihrama girmiş olur, ihram yasakları başlar.
İhram namazından sonra, mikat sınırını geçmeden umreye niyet edersiniz. Niyet, umre yapacağınızı kalben belirlemenizdir; bunu dille de söylemeniz müstehaptır: "Allâhümme innî ürîdü'l-umrete fe yessirhâ lî ve tekabbelhâ minnî."
Niyetin hemen ardından telbiye getirirsiniz. Hanefî mezhebine göre ihramın iki farzı vardır: niyet ve telbiye. Telbiye kalpten geçirilmekle olmaz, dil ile söylenmelidir. Niyet edip telbiye getirdiğiniz anda ihrama girmiş olursunuz ve ihram yasakları başlar.
Telbiyeyi üç defa tekrar edip ardından tekbir, tehlil ve salavat getirmeniz müstehaptır. Mekke'ye varıncaya kadar her fırsatta telbiyeye devam edersiniz: araca binerken ve inerken, yokuş çıkarken ve inerken, başka kafilelerle karşılaşınca ve farz namazlardan sonra. Erkekler telbiyeyi yüksek sesle, kadınlar ise seslerini yükseltmeden söyler.
İhrama girdikten sonra koku sürünmek, erkeklerin dikişli elbise giymesi ve başını örtmesi, herkesin yüzünü örtmesi, saç ve tüy koparmak, tırnak kesmek, cinsel yakınlık, kavga ve tartışma ile avlanmak yasaktır. Ayrıntılar için "İhram Yasakları" bölümüne bakınız. Kokusuz sabunla yıkanmak, ihram örtüsünü değiştirmek, iğne olmak, ilaç almak, saat ve yüzük takmak ise serbesttir.
3. Mekke'ye varış ve Mescid-i Haram'a giriş
Otelinize yerleşip dinlendikten sonra abdestli olarak, dua ederek Mescid-i Haram'a girersiniz.
Mekke'ye abdestli girmek sünnet, gündüz girmek müstehaptır. Otelinize yerleşip biraz dinlendikten sonra mümkünse boy abdesti, değilse abdest alarak Mescid-i Haram'a gidersiniz. Yolda tekbir, tehlil, telbiye ve salavat getirirsiniz.
Mescide sağ ayakla, tevazu ve saygı ile girersiniz. Girerken "Allâhümme'ftah lî ebvâbe rahmetike ve eiznî mine'ş-şeytâni'r-racîm" diye dua edersiniz.
Beytullah'ı ilk gördüğünüzde üç defa tekbir ve tehlil getirir, ardından Kâbe'yi ilk görünce okunan duayı okursunuz. Bildiğiniz başka duaları da yapabilirsiniz; bu an, kalbinizden geçenleri Rabbinize arz etmek için çok kıymetlidir.
Umre tavafına başlamadan önce telbiyeyi kesersiniz. Diyanet ilmihaline göre umrede telbiye, tavafa başlarken Hacerü'l-esved'i istilam etmekle sona erer.
Mescid-i Haram çok büyüktür. Girdiğiniz kapının numarasını ve adını mutlaka not ediniz, kafilenizle bir buluşma noktası belirleyiniz. Kalabalık saatlerde üst katlardan tavaf etmek de geçerlidir.
4. Umre tavafı
Hacerü'l-esved hizasından başlayarak Kâbe'yi solunuza alıp Hatîm'in dışından yedi kez dolaşırsınız.
Umre tavafı umrenin rüknüdür. Hanefî mezhebine göre ilk dört şavtı farz, yediye tamamlamak vaciptir. Tavafa abdestli başlamalısınız.
Tavafın yapılışı şöyledir:
• Rükn-i Yemânî tarafından Hacerü'l-esved hizasına gelirsiniz. Erkekler ıztıba yapar, yani ridanın bir ucunu sağ koltuk altından geçirip sol omuz üzerine atar; sağ omuz açık kalır.
• Hacerü'l-esved hizasında umre tavafına niyet edersiniz.
• Yüzünüzü Hacerü'l-esved'e döner, ellerinizi omuz hizasına kaldırıp "Bismillâhi Allâhü ekber" diyerek istilam eder, el içinizi öpersiniz.
• Kâbe'yi solunuza alarak, Hatîm'in dışından yürürsünüz.
• Her şavtın sonunda Hacerü'l-esved hizasında istilamı tekrarlarsınız. Böylece yedi şavt tamamlanır.
Erkekler ilk üç şavtta remel yapar, yani kısa adımlarla, omuzları silkerek çalımlı yürür. Kalabalıkta remel yapılmaz; remel yapacağım diye kimseye eziyet verilmez.
Tavaf sırasında bildiğiniz duaları okuyabilir, sessizce tekbir ve tehlil getirebilir veya Kur'an okuyabilirsiniz. Rükn-i Yemânî'yi uzaktan selamlamak müstehaptır; öpülmez. Rükn-i Yemânî ile Hacerü'l-esved arasında "Rabbenâ âtinâ" ayetini okumak müstehaptır.
Kadınlar ıztıba ve remel yapmaz; mümkün olduğunca tenha yerden tavaf eder. Âdetli veya lohusa kadınlar tavaf yapmaz.
5. Tavaf namazı
Tavaftan sonra mümkünse Makam-ı İbrahim'in arkasında, değilse uygun bir yerde iki rekât namaz kılarsınız.
Yedi şavtı tamamlayınca, erkekler ıztıbayı bırakıp sağ omuzlarını örter. Çünkü tavaf namazını omuz açık kılmak mekruhtur.
Tavaftan sonra, imkân varsa Mültezem'de ve Hatîm'de dua edersiniz. Ardından kerahet vakti değilse, geciktirmeden iki rekât tavaf namazı kılarsınız. Bu namazı Makam-ı İbrahim'in arkasında kılmak sünnettir. Makam-ı İbrahim'e yönelirken "Vettehızû min makâmi İbrâhîme musallâ" ayetini okuyabilirsiniz. Ancak izdiham varsa, tavaf edenlere engel olmamak için mescidin herhangi bir uygun yerinde kılmanız daha doğrudur.
Birinci rekâtta Fâtiha'dan sonra Kâfirûn, ikinci rekâtta İhlâs suresini okursunuz. Namazdan sonra dua edersiniz.
Hanefî mezhebine göre tavaf namazı vaciptir. Terk edilmesi dem gerektirmez, ancak kılmayan kimse günahkâr olur. Kerahet vaktine denk gelirse vakit çıktıktan sonra kılınır. Hanefîlere göre arada tavaf namazı kılmadan iki tavafı peş peşe yapmak mekruhtur.
6. Zemzem içmek
Tavaf namazından sonra dua ederek zemzem içer, ardından Hacerü'l-esved'i istilam edip sa'ye yönelirsiniz.
Tavaf namazını kıldıktan sonra zemzem içmek sünnettir. Mescid-i Haram'ın her yerinde zemzem sebilleri ve bardaklar bulunur.
Zemzemi kıbleye dönerek, euzü besmele çekip içersiniz. İçerken veya içtikten sonra "Allah'ım! Senden faydalı ilim, bol rızık, her türlü dert ve hastalıktan şifa istiyorum" anlamındaki duayı okumanız güzeldir. Diyanet ilmihalinde nakledilen hadiste zemzemin hangi niyetle içilirse o niyete vesile olacağı bildirilmiştir. Kendiniz, aileniz ve bütün müminler için dilediğiniz hayırlı dileklerde bulununuz.
Zemzem ile abdest alınabilir; ancak istinca ve necaset temizliğinde kullanılmaz.
Zemzem içtikten sonra, sa'ye başlamadan önce Hacerü'l-esved hizasına gelip onu istilam etmeniz sünnettir. Ardından Safa tepesine doğru ilerlersiniz. Sa'yi tavaftan hemen sonra, ara vermeden yapmak sünnettir.
7. Sa'y
Safa'dan başlayıp Merve'de bitirerek iki tepe arasında yedi şavt yürürsünüz.
Sa'y, umrenin vacibidir. Geçerli bir tavaftan sonra ve ihramlı iken yapılır. Sa'yi abdestli yapmak sünnettir; abdestsiz yapılan sa'y de geçerlidir.
Sa'yin yapılışı şöyledir:
• Safa'ya yaklaşırken "İnne's-Safâ ve'l-Mervete min şeâirillâh" ayetini okursunuz.
• Kâbe görülebilecek kadar Safa tepesine çıkar, Kâbe'ye döner, umrenin sa'yine niyet edersiniz.
• Tekbir ve tehlil getirir, ellerinizi kaldırarak dua edersiniz.
• Merve'ye doğru yürürsünüz. Yeşil ışıklarla işaretlenmiş bölümde erkekler hervele yapar, yani canlı ve hızlı adımlarla yürür; sonra normal yürüyüşe dönülür.
• Merve'ye varınca Kâbe'ye yönelip yine tekbir, tehlil ve dua edersiniz. Bu bir şavttır.
• Merve'den Safa'ya dönüş ikinci şavttır. Böylece dört gidiş ve üç dönüşle yedinci şavt Merve'de tamamlanır.
Sa'y sırasında dua, zikir ve Kur'an okumakla meşgul olursunuz. Sa'yin şavtlarını ara vermeden yapmak sünnettir.
Gücü yeten kimsenin sa'yi yürüyerek yapması vaciptir. Hasta, yaşlı ve yürüyemeyecek durumda olanlar tekerlekli sandalye ile sa'y yapabilir. Kadınlar hervele yapmaz ve seslerini yükseltmez. Âdetli kadın, tavafını temiz iken yapmışsa sa'yini yapabilir.
8. Tıraş olup ihramdan çıkmak
Sa'yden sonra saçlarınızı tıraş ettirir veya kısaltırsınız; böylece ihramdan çıkar, umrenizi tamamlarsınız.
Sa'yi bitirdikten sonra saçlarınızı tıraş ettirmeniz veya kısaltmanız gerekir. Bu, umrenin vacibidir. Tıraş olmadıkça ihramdan çıkmış olmazsınız ve ihram yasakları devam eder.
Erkekler için:
• Saçların tamamını dipten tıraş etmek en faziletlisidir.
• Hanefî mezhebine göre vacip olan miktar, başın en az dörtte birinin tıraş edilmesi veya kısaltılmasıdır. Bundan azı yeterli olmaz.
• Saçı dökülmüş olanların tıraş makinesini başlarının üzerinde dolaştırmaları gerekir.
Kadınlar saçlarını tıraş etmez. Saçlarının ucundan bir parmak ucu kadar keserek ihramdan çıkarlar. Bundan az kesmek yeterli olmaz.
Ebû Hanîfe ve İmam Muhammed'e göre tıraşın Harem bölgesi içinde yapılması vaciptir. Bu nedenle tıraşı Mekke'de, berberde, otelde veya evde yapınız. Tıraş olabilecek aşamaya gelen biri, kendisi henüz tıraş olmadan başka birini de tıraş edebilir.
Tıraşla birlikte umreniz tamamlanır ve bütün ihram yasakları kalkar. Allah kabul etsin.